<<< 6 - 10 [12] >>>
zie onderstaand Ecologie en Spiritualiteit in Groningen. 25-01-2005
Bruto (inter)Nationaal Geluk 14-10-2004
Nagedachtenis aan Teun Verstand 01-08-2003
Anders Wonen - Anders Leven 17-06-2003
Community means Common Unity 13-05-2003
<<< bladerbalk >>>
Ecologie en Spiritualiteit in Groningen.
Léo Oord en Joke Kiers

Inleiding

Op het Groningse platteland, waar we nu met veel plezier wonen, hebben we een jarenlange ervaring opgedaan met verschillende werkzaamheden zoals die vaak genoemd worden door mensen die zelfvoorzienend willen worden. Groente- en fruitteelt, verwerken en conserveren van de oogst, kippen houden en slachten, kleding maken en alle werkzaamheden rond verbouw van een huis.
Onze doelstelling was echter nooit om zelfvoorzienend te worden. Wij vinden dat individuen en hele kleine sociale eenheden zoals een gezin, niet geschapen zijn voor zelfvoorziening.
Zelfvoorzienend zijn wordt ploeteren van 's morgens vroeg tot 's avonds laat.
Wij willen een dorpse samenleving doen herleven.
Wij willen in een dorp zijn, een beperkt bebouwd gebied omringt door groen. Een groot deel van dat groen is cultuurland waar we ons voedsel produceren. Een deel van die omgeving levert energie in de vorm van stromend water, zonne- en windenergie.
En een deel van die omgeving is ruimte om in te recreëren.
Wij zoeken een dorp met een eigen voedselvoorziening. Dus akkerbouw, veeteelt. Maar ook tuinbouw, visteelt, noten en fruit. Kortom een volledig voedsel pakket.
Wij willen in ons dorp een deel van het geproduceerde voedsel verwerken tot eindproducten die ook buiten ons dorp verkocht kunnen worden. We willen ambachtslui in ons dorp die huizen bouwen. Die leer bewerken, olieslaan, meel malen en ga zo maar door. Specialisten die met aangepaste technologie een hoog arbeidsrendement hebben.
We willen in ons dorp vakantiegangers welkom kunnen heten in vakantiewoningen of in een klein hotel of op een kleine camping.
In ons dorp hoort ook een dorpsleven. 's Avonds is er muziek, maar ook een lezing in het dorpshuis horen tot de gewone gang van zaken.
Een heel belangrijk aspect van ons dorp is de democratie. Elke dorpeling beslist mee over zaken die het hele dorp aangaan. Ieder neemt de verantwoordelijkheid voor zijn of haar deel en vertrouwt erop dat de anderen op hun plek ook de juiste beslissingen nemen.
We nemen geen besluiten bij meerderheid van stemmen maar bij consensus.
(discussietechniek, forum, vergadertechniek)

Ecologisch

Het delven en gebruiken van fossiele brandstoffen levert veel onherstelbare milieuschade. Bovendien zijn de economisch winbare voorraden binnen enkele decennia uitgeput.
De moderne samenleving staat of valt bij het gebruik van fossiele brandstof. Een nieuwe samenleving starten op basis van deze vervuilende en verdwijnende energiebron is onverantwoord. Maar ook bij ons moet de schoorsteen roken.
Delen van Spanje en Portugal hebben zodanige klimatologische en landschappelijke eigenschapen dat er mogelijkheden zijn om duurzame energie te gebruiken of op te wekken.
Water, zon en wind leveren energie, afval van mens en dier kan vergist worden tot methaangas. Hout levert warmte voor de woonruimtes.
Zo hebben we al heel wat energie ter beschikking. Wat nog missen is energie voor de mobiliteit. Net als elk ander dorp op de wereld zullen we onze overschotten in de stad op de markt moeten brengen. Een kar met paard is dan wel heel romantisch maar of dat werkbaar is weet ik nog niet zo. Zolang de waterstof motor nog niet gewoon te koop is zullen we waarschijnlijk nog afhankelijk zijn van de benzine/diesel motor die onze vrachtwagen naar de stad brengt.
Energie is een van de eerst zichtbare punten waarin de ecologische leefwijze vorm krijgt, maar er zijn er meer. Bodemvervuiling met chemische meststoffen en bestrijdingsmiddelen is niet nodig. We produceren op biologische wijze. Steeds wordt ook gekeken of een afvalstof weer een grondstof kan worden in een ander proces. En dan ook nog met zo min mogelijk verplaatsing. Kleinschalig is ook een sleutelbegrip. Liever meerdere kleine kippenhokken, dan één grote.Liever tuinen dan groter velden met groenten en fruit.
Onze huizen worden gebouwd om minstens 200 jaar mee te gaan. Ze moeten goed reparabel zijn, maar ook mooi. Wat we uitsparen aan revolutiebouw brengen we terug in kwaliteit. Ook dat is ecologisch verantwoord.

Ambachtelijk produceren

Machines zijn ontwikkeld om het werken gemakkelijker te maken. Maar de ontwikkeling van machines is vaak doorgeschoten. Niet de mens bepaalt hoe een machine gebruikt wordt, maar de machine bepaalt de arbeid van de mens. Zo zijn er heel wat delen van ons leven waar de machine de maatstaf is terwijl de mens dat zou moeten zijn. Gereedschap daarentegen is een verlengstuk van de mens, de mens blijft echter baas over het gereedschap.Bij een ecologisch bestaan past dan ook eerder een gereedschap. Een watermolen is dan al bijna een machinerie.
In ons dorp zou ik liever zien dat we gereedschappen gebruiken dan machines. Daarmee nodigen we elkaar ook uit tot het beoefenen van een ambacht.
Arbeidsvreugde en trots op het behaalde resultaat zijn vormen van intrinsieke beloning die we terug kunnen brengen in onze arbeid.
Voor ons dorp zijn heel wat vormen van ambachtelijk bezig zijn te noemen. Meel malen in een windmolen, brood en gebak bakken in een hout gestookte oven. Dieren slachten en verwerken tot vlees en vleeswaren, roken van vlees, worst en vis. Drogen, wecken, inkuilen van groenten. Wijn en sap maken. Olie persen en bottelen, mosterd en azijn maken. Zuivelproducten maken.
Bij al deze mogelijkheden tot het ambachtelijke verwerking van grondstoffen horen ook het ambachtelijk maken van verpakkingen en opslagmogelijkheden zoals kuipen en vaten.
Een bouwbedrijf met alle beroepen die daarbij nodig zijn zorgt voor nieuw- en verbouw van woonruimten, bedrijfsruimten en gemeenschapsruimten.
In onze woonwerkgemeenschap kunnen we door ambachtelijk en ecologisch te werken een goed product leveren. Het deel van onze producten dat we op de markt willen brengen, hoeft niet het goedkoopste product zijn.

Verantwoordelijkheid

Werknemers beleven het meeste plezier aan hun werk wanneer ze zelf mogen bepalen hoe hun werk in te delen. Voor ons dorp geld dat net zo: hoe meer we zelf invullen zoveel te aangenamer kan het worden. Door zelf te beslissen in plaats van een ander dat te laten doen moeten we ook bereid zijn ons zelf verantwoordelijk te nemen voor ons dorp.
In ons dorp gaat het om de betrokkenheid bij elkaar.
Democratie bij ons betekent dat we zelf alle besluiten nemen die relevant zijn. We gaan niet oeverloos vergaderen maar leggen de verantwoordelijkheid voor elk deel steeds bij de beetrokken en zij voeren uit en vullen in. Door de voor het dorp noodzakelijke organisatie te laten invullen …….
Laten we klein beginnen.
Een kinderspeelplaats moet aansluitend aan de huizen gesitueerd zijn. Een binnenpleintje is zeer geschikt. De ouders van de kinderen kunnen gezamenlijk besluiten hoe de speelplaats ingericht wordt en hoe toezicht gehouden wordt. Zo heeft elke groep gebruikers zeggenschap over haar eigen werkplaats, atelier, school,enz.

Door een of twee maal per jaar een grote vergadering te houden waar we de ontwikkeling bespreken en de prioriteiten voor de toekomst stellen ( een jaarplan en evaluatie dus) hebben we genoeg plenair overleg gehad.
Het dorp heeft belang bij een aantal ondersteunende diensten. Een voorbeeld is een administratiekantoortje voor boekhouding en verdere administratie. Zo'n dienst heeft geen inspraak bij de gang van zaken voor de bedrijven waar het ondersteuning aan geeft. Het kan alleen adviezen geven.
Voor de energievoorziening stel ik een ouderwets nutsbedrijf voor. Dus energie leveren zonder winstoogmerk. Veilig en betrouwbaar. Daar gaat het om. Winst maken is een modern samenleving vernielend element. Een nuts bedrijf moet zorgen voor een product en dat moet veilig en betrouwbaar zijn. Punt.
Een feestcomité is vreselijk van belang. Regelmatig moet er een feest zijn of een festival.
Dorp ben je ook door wat je samen viert. We kunnen een oogst feest maken omdat we blij zijn met de oogst, maar net zo goed tegen het einde van de voorraad een periode van schaarste tegemoet gaan. In veel streken is daarvoor een carnaval, nog even net doen alsof er genoeg van alles is en daarna een sobere periode.
Wanneer de structuren van wonen en werken zo zijn, dat jezelf, alleen of in gezamenlijkheid met anderen, ook verantwoordelijk bent voor fouten en falen, vraagt dat een nieuwe manier van omgaan daarmee. Je kunt niet meer afschuiven of schuld aan anderen geven.
Er is geen "baas"die verantwoordelijk is.
Hopelijk zul je al wonend en werkend in ons dorp merken dat je meer kunt en bent dan je dacht. Hopelijk kom je dichter bij jezelf.

Wonen

Mensen willen graag wonen. Logisch als je een nacht buiten hebt moeten slapen in de regen. Een dak boven je hoofd is een genot. In ons dorp is niemand bezig met het hebben van een hypotheek. Iedereen huurt. En we streven ernaar om voor iedereen de passende woning te kunnen leveren. Voor gezinnen met kinderen zijn er extra ruime huizen. Enigszins bij elkaar waardoor die kinderen elkaar makkelijk kunnen treffen en toch vanuit de woning te zien zijn. Zodra kinderen een jaar of 14 zijn kunnen ze zelfstandig gaan wonen. Was er eerst al de mogelijkheid om met meerdere volwassenen om te gaan nu kiezen de jongeren een mentor. Als ze nog iets willen met pa en moe dan is dat meteen kwaliteitscontact. Wanneer op een dag die jongeren willen gaan samenwonen, dan kan dat. Ze melden dit in de grote vergadering en dan is er meteen daarna een feest. Voor deze stelletjes zijn er woningen. Zodra er kinderen komen gaan ze verhuizen naar een ruimere woning. Zodra mensen oud zijn en er belang bij hebben kunnen ze verhuizen naar een groep woningen waar ze nooit meer uit hoeven. Anders dan in onze samenleving komt de op een bepaald moment nodige zorg naar hen toe en niet zij moeten verhuizen naar de zorg. Nog schrijnender: stellen hoeven ook niet uit elkaar omdat een van de twee zorg of verpleging behoeft.
Om te voorkomen dat we zonder een bepaald type woning zitten kunnen we er gewoon een aantal te veel bouwen. Deze woningen zijn dan geschikt voor verhuur aan toeristen. Evenzogoed kunnen er mensen wonen die een bepaalde periode bij ons willen verblijven. Wannner dan duidelijk wordt dat er binnenkort een bepaald type woning nodig is kan die uit de verhuur aan vakantiegangers gehaald worden en aan een van ons verhuurd gaan worden.
Omdat we de woning huren en dus ook huur betalen hoeven we zelf geen reparaties te verrichten. Dat doet de verhuurder. En dat zijn wij. In het dorp maken we zelf al die structuren die nodig zijn om het dorp goed te laten functioneren. Een aantal van ons regelen de verhuur en de onderhoudszaken. Het bouwbedrijf krijgt zo nu en dan de opdracht voor de een of andere reparatie. Het schildersbedrijf plant een regelmatige schilders onderhoudsbeurt.
Wanneer er iets gerepareerd moet worden moet en een plek zijn waar je dat meld en dat er dan ook binnen een redelijke termijn iemand komt kijken en wat doet.

Werken

Voor veel mensen is werk iets dat niet leuk is. Ze praten erover als een activiteit die ze zo snel mogelijk willen beëindigen. Wanneer je die onvrede optelt bij de grote groep mensen die om psychische redenen in de WAO zit is er dus best reden om eens naar dat werk te kijken.
Wanneer je een baan krijgt wordt er iets van je verwacht. Helaas veel werkgevers (maar ook collega's) weten niet goed te omschrijven wat er dan precies verwacht wordt.
Nog vervelender wordt het wanneer opdrachten tegenstrijdig gaan worden.
De hiërarchie maakt het ook niet makkelijker. En na jaren inzet blijkt opeens dat jouw bijdrage niet meer welkom is.
In ons dorp moeten we ervoor zorgen dat dit soort problemen niet ontstaan.
Door geen baasjes te willen worden we ook geen knechten. Dat vereist dan wel dat de deelnemers kunnen samenwerken. Voor mensen die weten dat ze daar niet goed in zijn moeten we op zoek naar eenmensposten (en die zijn er genoeg)
Door kleine bedrijfjes te maken waarin maximaal 7 mensen samenwerken( 7 schijnt een ideaal getal te zijn om samen te werken) zonder leiding. Hooguit is een van de 7 het meest bedreven. Dat maakt nog niet dat hij/zij ook de beste planner is of de beste werkvoorbereider. De uitdaging is dus aan de groep om zoveel mogelijk talenten zichtbaar te maken. Daardoor ontstaat de kans op de meest beste manier van samenwerken is geldverdienen. (lees meest efficiënt, minst materiaal en menskracht verspillend)
Een heel andere vorm van uitdaging is het terug vinden van het ambacht. Willen de meeste hoogopgeleide Nederlanders nu een functie als beleids medewerker, Wat dacht je er van om molenaar te worden en op afstand al zien welke kwaliteit graan eraan komt. Weten welk geluid bij welk deel van de molen hoort. Weten welk meel voor welk e toepassing geschikt is.
Met de terugkeer van het ambacht kan er ook weer trots op het werk komen. En genieten van een geleverde prestatie. Zowel in geld maar ook in arbeidsvreugde. Werktijden zijn dan niet meer van belang wat betreft het mogen stoppen, maar men geniet zo van zijn werk dat tijd weer een andere kleur krijgt. Niet het haastige gejaag (zoals wij dat nu kennen)om pas in de file tot rust te komen, maar stoppen omdat er morgen weer een dag is en vanavond is er in het dorp een aantal alternatieve tijdsbestedingen die ook belangrijk zijn.

Spiritualiteit

Welke rol heeft spiritualiteit in onze woonwerkgemeenschap?
Moeten we als (aspirant) bewoners het niet eerst eens zijn over onze spirituele uitgangspunten voordat we beslissingen nemen over onze concrete woon- en werksituatie?
Wij denken van niet. Voor ons is dat het minst interessante deel van een woongroep.
Wij zijn er van overtuigd dat gemeenschappelijke uitgangspunten over leven en werken kunnen voortkomen uit verschillende spirituele, religieuze of humanitaire, opvattingen.
We vinden echter dat die spiritualiteit een persoonlijke zaak is die niet vooraan staat bij de vormgeving en invulling van het dagelijkse leven in ons dorp.
Spiritualiteit is een zeer persoonlijk en zeer moeilijk te omschrijven deel van het menselijk leven. Wij vinden niet dat er overeenstemming op dat vlak nodig is voordat je als groep kunt functioneren. Spiritualiteit is zeer persoonlijk en moet zich niet willen laten inbedden in een "dorpsspiritualiteit."
En net als met meer zaken die persoonlijk zijn we hebben vaak niet de woorden om er accuraat over te kunnen communiceren. Leg eens uit aan iemand hoe een nieuwe haring met uitjes smaakt.. Subjectiviteit is hier de kok en we kunnen elkaar niet uitleggen wat we proeven. Dat is niet erg. Er blijft genoeg over om van te genieten. Samen een haring eten waarbij je weet hoeveel jij en de ander geniet van die haring is genoeg. Zo zou het ook met spiritualiteit moeten zijn. Weten dat het er is en geen behoefte voelen dat een ander jou moet bevestigen in die rijkdom.
De hang naar overeenstemming op spiritueel vlak is niet nodig. Laat elkaar vrij en geniet van de veelheid. Ga niet weer de fout maken van de kerken die ons uniformeren en met regels beleren tot een doods machtsinstituut aanhanger. Vraag niet om bevestiging van jouw eigenheid op het vlak van spiritualiteit en groei in je vrijheid en laat de ander ook vrij.
Ga niet bezig om structuren te willen op plaatsen waar structuren niet nodig zijn. Wil niet een discussie om overeenstemming te bereiken om een jaar later te merken dat die overeenstemming duurde zolang als die dag en niets voorstelde. Want je bent al weer veel verder in je ontwikkeling. Of die ander is dat en weg is je overeenstemming.
Veel mensen nu leven in een situatie die in grote mate bepaald wordt door bestuurders en politici. Den Haag maar ook Brussel stellen erg veel regels en die samen maken het kader waar binnen wij ons mogen bewegen. (uitzonderingen die gedoogd worden daargelaten)
Veel van de basis zaken die ons leven kleuren vallen volledig buiten onze beslissingscompetentie. Dat is voor ons ingevuld. Daar zijn we onze vrijheid volledig kwijt. En meer en meer wordt dat knellend. Want de gevolgen van de keuze onvrijheid uit zich ook in gevolgen die voor het individu onvermijdbaar zijn maar wel op termijn levensbedreigend. De milieuproblemen, de klimaatsverandering, de toenemende structurele werkloosheid jagen ons de angst in.
Veel mensen slaan dan de weg in van de spiritualiteit. Ze keren zich af van de samenleving. Doen als in trance boodschappen en willen geen weet hebben van de milieuvernielende invloed van de productie, van het transport en van de verpakking die skihellingen vormt. Dat al wil men niet zien. Mijn schouwt naar binnen en hoopt op een spiritualiteit.
In nood leert men bidden is een oud spreekwoord. En ogenschijnlijk is er niet veel hoop. De samenleving lijkt een schip op ramkoers en wij staand aan de railing lijken alleen maar te kunnen wachten op de klap.
Of is er toch een keuze?
Wij denken van wel. Een woon/werkgroep kan ook een manier zijn om je leven anders in te richten. Je onttrekt je aan bepaalde vormen van dwang en kiest zelf met een groep mensen nieuwe spelregels. (Daarmee zijn we niet opeens van wolven veranderd in lammeren)
Nieuwe regels die meer passen bij een bepaalde levens wijze. Bijvoorbeeld minder milieu-
bederf. Minder grondstoffen verspilling. Minder klimaat veranderende uitstoot.
Die keuzes lijken nu schijnbaar onmogelijk en bij individuele toepassing van een onbeduidende kleinheid. Maar als groep kunnen we elkaar steunen in die keuzes en samen zoeken naar een leven vol van welvaart en welzijn zonder dat er verderop in de straat en op de wereld mensen moeten sterven omdat wij ons stuk van de koek zo hebben gemaakt dat er voor hen niets overbleef.
Dat kunnen we organiseren wanneer we niet langer luisteren naar politici maar wanneer we kijkend naar elkaar zoeken naar wat we echt willen.

Mensen die, na lezing van onze tekst interesse hebben, of vragen, kunnnen contact opnemen met Léo Oord en Joke Kiers. tel: 0598 - 452180 of e-mail: leo.joke@tiscali.nl